دنیا بۉیلب رواجلنمه گن قطار مملکت لرنینگ عصرلر دوامیده اقتصادی، مدنی، سیاسی و اجتماعی لحاظدن رواجلنگن مملکت لر تاثیری آستیده مینگ لرچه معما لر گه برداش بېریب کېله یاتگنی معلوم. اقتصادی و اجتماعی حیاتی رواجلنمه گن مملکت لردن بیری هم بیز نینگ وطنیمیزافغانستان حسابلنه دی. اوشبو مملکت تاریخ دوامیده دنیا نینگ اېنگ نا تینچ و نا بر قرار مملکت لریدن بۉلیب، بو نا تینچ لیک لر سۉنگی 30 ییل دوامیده یوز بېرگن ایچکی اوروش و تۉقنشوو لراینیقسه طالب لر حاکمیتی دوریده مملکت اهالیسی حیاتی گه سلبی تاثیر اۉتکزدی. اوشبو مدت ایچیده مملکت نینگ تعلیم وتربیه، اقتصاد، زراعت، سیاست و اجتماعی حیاتی ده کته یوقاتیش لر یوز بېردی. بو جریانده اسامه بن لادن یېتکچیلیگيده گی القاعده ترور ترماغی شکللنیب،اۉز فعالیتلرینی تیزلشتیردی و افغانستان ترورچیلر مرکزی گه اَیلندی. طالبلر نینگ بېش ییل لیک حاکمیتی دوریده افغانستان اهالی سی تقدیریده بیرار ایجابی اۉزگریش یوز بېرمه ی، بلکه کون - ساین اهالی قتیق کونلرگه روبرو بۉلدی. نهایتده سپتمبر آیی نینگ 11- کونی نیویارک ده خلق ارا تجارت مرکزی مثلی کۉریلمه گن ترور هجومی عاقبتیده ویران اېتیلدی. اوشبو واقعه افغانستان ده طالب لر حاکمیتی نینگ نابودلیگی گه آلیب کېلدی. منطقه ده القاعده ترور ترماغی نی یوق قیلیش مقصدیده امریکا قۉشمه ایالتلری و اونینگ شریک لری افغانستان ده اۉز حربی کوچلرینی جایلشتیریب، طالبلر و ترورچیلرگه قرشی حربی عملیاتلرنی باشلب یوباردیلر. مملکت طالب اداره سیدن آزاد اېتیلگندن سۉنگ افغانستان ده ینگی دموکراتیک حکومت نی اۉرته گه کېلتیریش اوچون 2001 – ییلده آلمان نینگ بن شهریده خلق ارا کنفرانس اۉتکزیلیب اونده حامد کرزی افغانستان اۉتیش دوری حکومتی باشلیغی اېتیب تعيين لندی، آلتی آیدن سۉنگ شاشیلینچ لویه جرگه قراری نتیجه سیده اۉتیش دوری (مؤقت) حکومتی تشکیل اېتیلدی. شوکبی ایکی ییل دن کېین مملکت بۉيلب افغانستان اهالی سی تمانیدن جمهور رئیس نی سیلش اوچون عمومی سیلاواۉتکزیلدی. مذکور سیلاو ده حامد کرزی مملکت جمهور رئیسی صفتیده تعیين لندی. اۉتگن اۉن ییل دوامیده دنیانینگ ایریم مملکت لریده اۉتکزیلگن خلق ارا کنفرانس لرده افغانستان ده تعلیم و تربیه، اېکینچيلیک، اقتصاد، مدنیت و باشقه ساحه لرنی رواجلنتیریش اوچون قطار لایحه لرایشلب چیقريليب عملگه آشیریلدی، اَیتیلیشیچه مذکور لایحه لریني عملده تطبیق اېتیش ده دنیا جماعه چیلیگی تمانیدن کمیده 46 میلیارد دالر یاردم وعده قیلینگن. اوشبو مبلغ دن هنوزگچه 36 میلیارد دالر افغانستان دولتی اختیاریگه قۉییلگنی ایتیله دی. بو مبلغ دن یوزده یېتمیش بېشی یاردم بېروچی مملکت لرهمکارلیگیده ایریم نا حکومت تشکیلات لر تمانیدن صرفلنگن.خوش! سۉنگی ییل لر جریانیده دنیا جماعه چیلیگی نینگ بو کته مقدارده گی یاردم لری مملکت ده قنچه اۉرینلی صرفلنگن؟بو پول لردن قنچه سی آست قورمه لایحه لرگه صرفلنگن؟ افغانستان ده تورلی ساحه لرده عملگه آشیریلگن کته قوریلیش لایحه لری عملی اېتیلیشی نتیجه سیده اهالی نینگ کونده لیک حیاتی گه قنچه ایجابی اۉزگریش یوز بېرگن؟ و افغانستان حربی کوچلری زمانوی قورال اسلحه لر بیلن تامینلنگن می قاله وېرسه، ملی اردو همده ملی پولیس نی قیته تیکلش اوچون آلیب باریلگن سعی و حرکتلر قنده ی نتیجه لر آلیب کېلگن؟ مېنینگ فکریمچه یوقاریده اېسله تیلگن برچه ساحه لرده صرفلنگن پول لر نینگ معلوم قسمی اهالی نینگ کونده لیک حیاتی گه ایجابی تاثیر اۉتکزوچی آست قورمه لایحه لرده صرفلنمه گن. دنیا جماعه چیلیگی تمانیدن افغانستان خلقی گه کۉرسه تیلگن اوشبو یاردملربیرینچی درجه لی اهمیت گه اېگه بۉلگن ضروری لایحه لرگه صرفلنگن تقدیرده بوگونگی کونده اهالی نینگ کته قسمی برق بیلن تامینلنگن بۉلردی، مملکتده ميلیون کیشی اوچون ایش جایلری مهیا ایتیلگن بۉلردی. حاضرگی کونده افغانستان خلقی نینگ یوزده اۉتیزآلتی فایزی برق دن فایده له نیش امکانی گه اېگه، مملکت ده ایشلب چیقیریله دیگن 264 میگاوات برق انرژی سی 700 میگاوات گه کۉپیتیریلیب اونینگ یوزده قیرقی قۉشنی مملکت لردن ساتیب آلینه دی، قالگن یوزده آلتمیشی اېسه افغانستان ده ایشله ب چیقریله دی. ایتیلیشیچه هنوز گچه مملکت بۉيلب ترقیات ورواجله نیش ساحه سیده 43000 لایحه عملی اېتیلگن، اوشبو لایحه لرنی عملده تطبیق اېتیش اوچون اۉن یېتی یوزمیلیون دالرصرف لنگن. افغانستان بۉیلب 18 مینگ کیلو متر ینگی کته یۉل شامل 42150 کیلو متر عمومی یۉل اسفالت قیلینگن. هنوزگچه مملکت بۉیلب 106ته کته و کیچیک کانال لرنی قازیش اوچون شرطنامه لر گه قۉل قۉییلگنی ایتیله دی، مذکور لایحه لر عملگه آشیریلگن تقدیرده مینگلب کیشی یاشلر ایش جایلری بیلن تامینلنه دیلر.طالب لر زمانیده بیلیم و سواد دن بهره سیز قالگن خلق نینگ فرزندلری مملکت ده ینگی تیزیم ایجاد اېتیلیشی اینقیسه معارف ساحه سیده مهم ایشلر عملگه آشیریلیش باره سیده امید لر کته اېدی. افسوس که اوشبو امید لر هلی اوشلمه گن. افغانستان بۉیلب معارف ساحه سیده عملگه آشیریلگن ایش لر اهالی تمانیدن کوتیلگن پیمانه ده بۉلمه گن. عکس حالده مملکت نینگ اوزاق و یقین حدود لریده حاضرگه قدر یوزلب مکتب بنا سیز قالیب اۉقووچیلر یاز کونلری هوا نینگ جزیره مه ایسیغی همده قیش نینگ قهره تان ساووق لریده چادرلر آستیده درس اۉقیب کېلماقده لر. مملکت نینگ جنوبی و جنوب غربی ولایت لریده ایریم عامل لر سبب یوزلب مکتب اېشیگی یاپیقلیگیچه قالماده. اۉن ییل دن بېری افغانستان ده برقرارلیک نی تامین لش اوچون آیساف چارچوبه سیده حربی فعالیت آلیب باره یاتگن 35 دن آرتیق مملکت حربی لری افغانستان ملی کوچلری همکارلیگیده مملکت بۉیلب ترورچیلر و قوراللی طالب لرنی یوق اېتیش ده کوتیلگن موفقیتلر گه اېریشمه گنلر. بلکه حاضرگی کونده قوراللی طالب لر کوچله نیب مملکت پایتختی کابل داخل ایریم شهرلرده خودکش هجوم لرنی اویوشتیریب افغانستان حربی و ناحربی یوقاری مرتبه لی رسمیلرینی نابود اېتیب کېلماقده لر. دنیا جماعه چیلیگی افغانستان ملی اردوسی همده ملی پولیس کوچلری نی حربی تیارگرلیک دن اۉتکزیش ده جدیت بیلن عمل قیلگنده ، همده اوشبو کوچلرنی زمانوی قورال اسلحه لربیلن تامینله گنده، مملکت بۉیلب خوفسیزلیک وضعیتی بوگونگیدن انچه یخشی راق بۉلرایدی. حال بوکه عصیانچی طالب لرتمانیدن اویوشتیریلگن سۉنگی هجوملر کۉپراق استراتیژیک ولایت لرده ملی اردو همده ملی پولیس کوچلری قرارگاه لرینی نشانگه آلیب عملگه آشیریلگن. جاری ییل حمل آیی نینگ 29- کونی مملکت مدافعه وزیری عبدالرحیم وردک همده فرانسه مدافعه وزیری بیر خبری ییغینده اشتراک اېتیش اوچون تیارگرلیک کۉره یاتگن لریده افغانستان ملی مدافعه وزیرلیگیده بیر ترورچی ملی اردو حربی لری کییمیدن فایده له نیب اۉزینی پارتله تیب یوبارگن اېدی. اوشبو حادثه عاقبتیده ایکی عسکر هلاک بۉلگن اېدی شونینگ ده واقعه ده باشقه یېتی کیشی تن جراحتی آلگن اېدی. جوزا آیی نینگ 9- کونی تخار ولایتی نینگ ولایت بناسیده اویوشتیریلگن هجوم نتیجه سیده پامیرنامیده گی 303 – پولیس زونی باش قوماندانی جنرال محمد داوود - داوود همده ولایت امنیه قوماندانی شاه جهان نوری هلاک بۉلگن اېدی. مذکور واقعه ده اوچ یولدوزلی آلمانلیک بیرجنرال و تخار والی سی عبدالجبار تقوا شامل یېتی کیشی یره دار بۉلگن اېدی. مملکت ملی کوچلری اساسی شکلده حربی تیارگرلیکدن اۉتکزیلیب، زمانوی آغیر قورال اسلحه لربیلن جهازله نتیریلیب، امریکا قۉشمه ایالت لری حربی لری همکارلیگیده عصیانچی قوراللی گروه لرگه قرشی متصل حربی عملیات لر اۉتکزگنیده، افغانستان بۉیلب خوفسیزلیک وضعیتی مقصد گه موافق بۉلرایدی.
حسن تۉلقین